ทหารแห่งมนุษย์ชาติ

59
ทหารแห่งมนุษย์ชาติ

ครั้งหนึ่ง กองทหารญี่ปุ่นได้นัดหมายกันเพื่อซ้อมรบ ทหารบางคนพบว่าจะต้องตั้งกองบัญชาการ
ที่วัดของกาซัน
กาซันบอกกับพ่อครัวของเขาว่า “ให้ทหารได้กินอาหารที่เราได้กินกันตามปกติ”

การทำเช่นนี้ทำให้ทหารโกรธ เพราะพวกเขาคุ้นเคยแต่การปฎิบัติด้วยความนอบน้อม ทหารคน
หนึ่งจึงไปถามกาซันว่า
“เจ้าคิดว่าพวกเราเป็นใคร เราเป็นทหาร อุทิศชีวิตของเราเพื่อประเทศชาติ ทำไมเจ้าไม่ปฎิบัติ
ต่อพวกเราให้เหมาะสม”
กาซันตวาดกลับ “แล้วพวกเจ้าคิดว่าพวกเราเป็นใคร พวกเราเป็นทหารแห่งมนุษยชาติ มีภารกิจ
ที่จะต้องช่วยเหลือสรรพชีวิตทั้งมวล”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

การจับกุมพระพุทธรูปหิน

58
การจับกุมพระพุทธรูปหิน

พ่อค้าคนหนึ่งแบกผ้าฝ้าย 50 ม้วน เนื่องจากวันนั้นอากาศร้อนมาก เขาจึงหยุดพักเหนื่อยที่ใต้ร่ม
ไม้ซึ่งมีพระพุทธรูปหินองค์ใหญ่ยืนอยู่ แล้วเขาก็เผลอหลับไป และเมื่อเขาตื่นขึ้นมา สินค้าของ
เขาก็หายไปหมด เขารีบไปแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ทันที

ผู้พิพากษาชื่อ โอโอกะ เปิดศาลเพื่อพิจารณาคดี
“พระพุทธรูปหินองค์นั้นจะต้องขโมยสินค้า” ผู้พิพากษาสรุป
“เขามีหน้าที่ดูและทุกข์สุขของประชาชน   แต่กลับละทิ้งการปฎิบัติหน้าที่อันศักดิ์สิทธิ์   ไปจับ
เขามา”
เจ้าหน้าที่ไปจับเอาพระพุทธรูปหิน และนำมาที่ทำการฝูงชนส่งเสียงเซ็งแซ่เดินตามพระพุทธรูป
หินมา ด้วยความอยากรู้อยากเห็นว่าผู้พิพากษาจะตัดสินลงโทษพระพุทธรูปหินอย่างไร

เมื่อโอโอกะปรากฎตัวบนบัลลังก์ เขาก็ส่งเสียงตวาดพวกชาวบ้านที่ส่งเสียงเอะอะ
“พวกเจ้าทำถูกแล้วรึ ที่ส่งเสียงหัวเราะ แสดงความขบขัน ทำกิริยาเช่นนี้ต่อหน้าศาล พวกเจ้า
กำลังดูหมิ่นศาล ดังนั้นต้องถูกปรับ หรือไม่ก็ต้องถูกขังคุก”
ชาวบ้านต่างรีบกล่าวขออภัย
“ไม่ได้ ไม่ได้ ข้าจะต้องลงโทษพวกเจ้า” ผู้พิพากษากล่าว “เอาล่ะๆ ข้ายกโทษให้ก็ได้ แต่พวก
เจ้าต้องเอาผ้าฝ้ายมาคนละ 1 ม้วน    เพื่อเสียค่าปรับที่ศาลนี่  ภายในสามวัน ถ้าใครทำไม่ได้จะ
ต้องถูกจับ”

ผ้าฝ้ายม้วนหนึ่งที่ชาวบ้านนำมา พ่อค้าจำได้ว่าเป็นผ้าของเขา และด้วยวิธีการนี้ ขโมยก็ถูกจับ
ได้อย่างง่ายดาย พ่อค้าได้สินค้าของเขาคืน และได้มอบผ้าฝ้ายหลายม้วน เป็นการตอบแทน
พวกชาวบ้าน

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

ประตูแห่งสวรรค์

57
ประตูแห่งสวรรค์

ทหารชื่อโนบุชิเงะ มาหาอาจารย์ฮาคุจิน และถามว่า
“มีสววรค์และนรกอยู่จริงรึ”
“เจ้าเป็นใคร” ฮาคุอิถามกลับ
“กระผมเป็นซามูไร” นักรบตอบ
เจ้านี่รึ ทหาร” ฮาคุอินทำเป็นตกใจ แล้วกล่าวต่อว่า
“เจ้านายแบบไหนนะ ที่ให้เจ้าเป็นองค์รักษ์ หน้าตาของเจ้าดูเหมือนขอทาน”
โนบุชิเงะ โกรธมาก ทำท่าจะชักดาบออกมา
แต่ฮาคุอินก็ยังกล่าวต่อว่า “โอ้ เจ้ามีดาบด้วย สงสัยว่าดาบของเจ้าจะทื่อเกินกว่าที่จะตัดหัวเราขาด”
ขณะที่โนบุชิเงะ ชักดาบออกมา ฮาคุอินกล่าวทันทีว่า
“นี่แหละ เปิดประตูแห่งนรกแล้ว”
ด้วยถ้อยคำนี้ ทำให้ซามูไรเข้าใจคำสอนของอาจารย์ เขาเก็บดาบเข้าฝัก และก้มคารวะ
“นี่แหละ เปิดประตูแห่งสวรรค์”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

ทางที่แท้จริง

56
ทางที่แท้จริง

ก่อนหน้าที่นินาคาวะจะจากไป อาจารย์เซน อิคคิวได้มาเยี่ยมท่าน
“ให้เราเป็นผู้นำทางแก่ท่านเถิด” ท่านอิคคิวกล่าว
นินาคาวะตอบ “เรามาที่นี่คนเดียว และเราก็จะไปคนเดียว ท่านจะช่วยอะไรเราได้”
อิคคิวตอบ “ถ้าท่านคิดว่า มาและไปจริงๆ นั่นยังเป็นภาพลวงตาของท่าน ให้เราแสดงทางที่ไม่มี
การมาและไม่มีการไปแก่ท่านเถิด”
ด้วยคำพูดนี้ อิคคิวได้เปิดเผยทางที่แท้จริงให้ปรากฎออกมาอย่างชัดเจนแก่นินาคาวะ นินาคาวะ
ยิ้มและจากไป

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

อาจารย์พิธีชงชาและนักฆ่า

55
อาจารย์พิธีชงชาและนักฆ่า

ไทโกะ ซามูไรผู้มีชีวิตในญี่ปุ่นก่อนสมัยโทคุงาวะ สนใจศึกษาชาโนยุ (มารยาทในพิธีชงชา) กับ
อาจารย์เซนโนะริคิวผู้แสดงออกถึงความสงบและความมีสติได้อย่างหมดจดงดงาม
คาโตะ ซามูไรผู้รับใช้ของไทโกะ มองการใส่ใจในพิธีชงชาของเจ้านายเป็นเหมือนการไม่เอาใจ
ใส่เรื่องบ้านเมือง ดังนั้นเขาจึงตัดสินใจจะฆ่าเซนโนะริคิว เขาแกล้งว่ามีธุระกับอาจารย์พิธีชงชา
และได้รับเชิญมาดื่มชา
อาจารย์ผู้มีทักษะเชียวชาญในศิลปะของเขา มองเพียงแวบเดียวก็เห็นความมุ่งหมายของซามูไร
ดังนั้นท่านจึงเชิญคาโตะ โดยให้วางดาบไว้ข้างนอกก่อนเข้ามาในห้องนี้เพื่อพิธีชงชาและอธิบาย
ว่า ชาโนยุแทนความสงบด้วยตัวของมันเอง
คาโตะ ไม่ฟังคำขอร้อง “เราเป็นซามูไร” เขากล่าว “เราต้องมีดาบเคียงข้างกายอยู่เสมอ ไม่ว่าจะ
มีชาโนยุ หรือไม่มีชาโนยุ เราต้องมีดาบของเรา”
“ถ้างั้น นำดาบของท่านเข้ามาก็ได้ แล้วมาดื่มชากัน” เซนโนะริคิว ยินยอม
กาน้ำกำลังเดือดอยู่บนเตาไฟ ทันใดนั้นเซนโนะริคิวก็ปัดกาน้ำหก น้ำถูกถ่านร้อนก็เกิดเสียงฟู่
เกิดควันและเถ้าถ่านฟุ้งเต็มห้อง ซามูไรตกใจวิ่งออกไปนอกห้อง
อาจารย์ชากล่าวขออภัย “เป็นความผิดของเราเอง เชิญมาข้างในเถิด มาดื่มชากันต่อ ดาบของ
ท่านอยู่กับเราที่นี่ แต่มันเลอะขี้เถ้า เราจะเช็ดให้แล้วคืนให้แก่ท่าน”
ในสถานการณ์เช่นนี้ ซามูไรเข้าใจอย่างแจ่มแจ้งว่าเขาไม่สามารถฆ่าอาจารย์ชาได้อย่างง่ายๆ
ดังนั้นเขาจึงล้มเลิกความคิด

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

ความปรารถนาและคำสั่งเสียครั้งสุดท้าย

54
ความปรารถนาและคำสั่งเสียครั้งสุดท้าย

อิคคิว อาจารย์เซนผู้มีชื่อเสียงแห่งสมัยชิคาวะ ท่านเป็นพระโอรสของพระจักรพรรดิ เมื่อท่านยัง
เด็กมาก   พระมารดาของท่านจากพระราชวังไปศึกษาเซนที่วัด   ด้วยวิถีทางนี้เจ้าชายอิคคิวได้
กลายเป็นนักศึกษา เมื่อแม่ของท่านจากไป เธอได้ทิ้งจดหมายไว้ให้แก่ท่าน มีใจความว่า

ถึง อิคคิว
แม่ได้ทำงานของแม่ในชีวิตนี้เสร็จสิ้นแล้ว และขณะนี้แม่ได้กลับไปสู่แดนอมตะ แม่หวังว่าเจ้าคง
เป็นนักศึกษาที่ดีและรู้แจ้งธรรมชาติแห่งพุทธะของเจ้า เจ้าก็คงจะรู้ว่า แม้ว่าแม่จะอยู่ในนรก แม่ก็
จะอยู่กับเจ้าเสมอ

ถ้าเจ้ากลายเป็น  ผู้รู้แจ้งว่าพระพุทธองค์และพระโพธิธรรมเป็นเสมือนผู้รับใช้ตัวเจ้า  เจ้าอาจจะละ
ทิ้งการศึกษาและทำงานเพื่อมนุษยชาติ   พระพุทธองค์ทรงสั่งสอนเป็นเวลา 49 ปีและในเวลาทั้ง
หมดนั้นพบว่าไม่จำเป็นเลยที่จะพูดเลยสักคำ เจ้าควรรู้ว่าทำไม แต่ถ้าเจ้ายังไม่เข้าใจ จงหลีกเลี่ยง
การคิดเรื่องไร้สาระ

แม่ของเจ้า
ไม่เกิด ไม่ตาย
กันยายน

ป.ล. คำสอนของพระพุทธองค์ส่วนใหญ่ มีจุดมุ่งหมายอยู่ที่การทำให้ผู้อื่นรู้แจ้ง ถ้าเจ้ายังคงติดอยู่
กับวิธีการต่างๆ   ของมัน   เจ้าก็จะไม่มีอะไรเลย    เจ้าเป็นเพียงแมลงโง่ๆ  ตัวหนึ่ง   มีหนังสืออยู่
80,000 เล่มเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา และถึงเจ้าจะอ่านหนังสือนั้นทั้งหมด แต่ยังคงไม่เห็นธรรม
ชาติภายในตัวของเจ้า เจ้าก็คงไม่เข้าใจแม้แต่จดหมายฉบับนี้
นี่คือความปรารถนาและคำสั่งเสียของแม่

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

ผู้ให้ควรขอบคุณ

53
ผู้ให้ควรขอบคุณ

เซอิเซทสุ เป็นอาจารย์ของเอ็งงากุ ในคามุระ เขาต้องการทำเลที่ใหญ่กว่าเดิม เพราะวัดที่ท่าน
กำลังสอนอยู่แออัดยัดเยียดมาก อูเมสุ เซอิเบอิ พ่อค้าแห่งเอโดะตกลงใจบริจาค 500 เรียว
เพื่อการก่อสร้างวัดให้กว้างขวางยิ่งขึ้น
อูเมสุให้ถุงทองแก่เซอิเซทสุ
เซอิเซทสุ กล่าวว่า “ดีแล้ว เราจะเก็บเอาไว้”
อูเมสุรู้สึกไม่พอใจกับพฤติกรรมของอาจารย์ ที่อนุญาตให้ผู้บริจาคเงินเพียง 3 เรียวอยู่ในวัดได้
ตลอดปี แต่สำหรับพ่อค้าอย่างเขา กลับไม่ได้รับคำขอบคุณสักคำเมื่อบริจาคเงินถึง 500 เรียว
“ในถุงนั้น มีเงิน 500 เรียว” อูเมสุ พูดลอยๆ
“ท่านบอกเราแล้ว” เซอิเซทสุตอบ
“ถึงแม้กระผมจะเป็นพ่อค้าผู้มั่งคั่ง แต่เงิน 500 เรียวก็ มากโขอยู่นะครับ” อูเมสุกล่าว
“ท่านต้องการให้เราขอบคุณท่านหรือ” เซอิเซทสุถาม
“ท่านควรทำเช่นนั้น” อูเมสุตอบ
“ทำไมเราต้องทำ” เซอิเซทสุกล่าว “ผู้ให้ ควรเป็นฝ่ายขอบคุณต่างหาก”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

แสดงของท่านอาจส่องออกไปข้างนอก

52
แสดงของท่านอาจส่องออกไปข้างนอก

นักศึกษาเทนได สำนักปรัชญาพุทธศาสนา มาที่สำนักเซนของกาซัน เพื่อฝากตัวเป็นศิษย์ 2 – 3 ปี
ต่อมา ขณะที่เรากำลังจะจากไป กาซันเตือนเขาว่า
“การศึกษาความจริงในแง่ของความคิดมีประโยชน์เหมือนวิถีทางของการสะสมข้อมูลในการสอน
แต่จงจำไว้ว่าถ้าปราศจากการปฎับัติสมาธิสม่ำเสมอ แสงแห่งสัจจะของเจ้าก็อาจจะส่องออกไป
ข้างนอก”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

มิโซ เปรี้ยว

51
มิโซ เปรี้ยว

พระประจำครัวไดเรียวที่วัดของบันเคอิ ตั้งใจจะดูแลสุขภาพของอาจารย์ผู้เฒ่าของเขาอย่างดี
ที่สุด  เขาจะให้มิโซสด   (น้ำแกงเต้าเจี้ยว)   น้ำเต้าหู้ผสมข้าวสาลีและยีสต์ซึ่งมัก  จะทำให้บูด
บ่อยๆ บันเคอิสังเกตเห็นว่าท่านได้รับมิโซที่ดีกว่าของพวกศิษย์ จึงถามว่า “ใครเป็นพ่อครัวตอนนี้”
ไดเรียวถูกส่งตัวมาหาท่าน และบันเคอิได้รับคำแนะนำว่าตามอายุของท่านและตำแหน่ง่ของท่าน
ควรฉันมิโซสดที่เขาจัดมา   ดังนั้นท่านจึงพูดกับพ่อครัวว่า  “ดีแล้ว เจ้าคิดไว้ได้เลยว่าเราจะไม่ฉัน
อะไรอีกต่อไป”

เมื่อท่านพูดจบ ก็เข้าไปในห้อง แล้วขัดกลอนประตู
ไดเรียวนั่งอยู่ด้านนอก ขอให้อาจารย์ยกโทษให้ บันเคอิไม่ตอบ
เป็นเวลา 7 วัน ที่ไดเรียวนั่งอยู่ด้านนอก และบันเคอินั่งอยู่ด้านใน ในที่สุด ศิษย์ทนไม่ไหว จึงร้อง
เรียกบันเคอิด้วยเสียงอันดัง
“ท่านอาจารย์เป็นฝ่ายถูก อาจารย์ผู้อาวุโส ศิษย์หนุ่มคนนี้ยังต้องฉัน ไม่เช่นนั้นเขาจะไม่สามารถ
ไปไหนมาไหนได้อีก ถ้าเขาไม่ได้ฉันอีก”
บันเคอิเปิดประตู ท่านยิ้มและบอกกับไดเรียว
“เรายังยืนยันว่าจะฉันอาหารชนิดเดียวกันกับศิษย์ของเราเมื่อเจ้าได้เป็นอาจารย์ เจ้าจงอย่าลืม
เหตุการณ์นี้”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน

ความรู้แจ้งของเรียวเนน

50
ความรู้แจ้งของเรียวเนน

เรียวเนน เป็นแม่ชีในพระพุทธศาสนา เธอเกิดเมื่อ พ.ศ. 2340 เธอเป็นบุตรีของชินเงนนักรบผู้ยิ่ง
ใหญ่ เมื่ออายุ 17 ปี อัจฉริยภาพทางกวีและความงามที่เต็มไปด้วยเสน่ห์ของเธอ ทำให้เธอถูกนำ
ไปถวายตัวเพื่อรับใช้พระจักรพรรดินี โดยเป็นนางกำนัลคนหนึ่งในพระราชวัง แม้ว่าเธอจะมีอายุ
น้อย เกียรติยศชื่อเสียงก็รอคอยเธออยู่

แต่แล้ว จักรพรรดินีซึ่งเป็นที่รักของเธอก็สวรรคตอย่างไม่คาดฝัน ความฝันที่หวังไว้ของเรียวเนน
อันตรธานหายไป เธอกลับไม่รู้สึกอย่างแรงกล้าถึงความไม่เที่ยงแท้ของชีวิตในโลกนี้ เธอจึงปรา
รถนาที่จะศึกษาเซน
แต่ญาติของเธอไม่ยินยอม กลับบังคับให้เธอแต่งงาน โดยสัญญาว่า เธออาจจะได้ไปบวชชี ถ้าให้
กำเนิดลูกสัก 3 คน เรียวเนนยอมรับข้อตกลง ก่อนที่เธอจะมีอายุ 25 ปี เธอก็ทำเงื่อนไขนี้ได้สำเร็จ
ดังนั้นสามีและญาติของเธอจึงไม่อาจจะหน่วงเหนี่ยวเธอจากความปรารถนาของเธอได้อีกต่อไป
เธอโกนผมเปลี่ยนชื่อเป็นเรียวเนน   ซึ่งหมายความว่า  เข้าใจอย่างแจ่มแจ้ง   จากนั้นเธอก็เริ่มต้น
จาริกเพื่อศึกษาธรรม

เธอมาถึงเมืองเอโดะ และขอร้องเททสุงิวให้รับเธอเป็นศิษย์ อาจารย์ชำเลืองดูเธอเพียงครั้งเดียว
แล้วก็ปฎิเสธ เพราะว่าเธอสวยมากเกินไป จากนั้นเรียวเนนมาหาอาจารย์อีกท่านหนึ่งคือ ฮากุโอะ
อาจารย์ฮากุโอะปฎิเสธเธอด้วยเหตุผลเดียวกัน โดยกล่าวว่าความสวยของเธอจะก่อให้เกิดความ
ยุ่งยาก
เรียวเนน เอาเตารีดร้อนๆ ทาบที่ใบหน้าของเธอ เพียงชั่วครู่ความสวยงามของเธอก็สูญสลายไป
ตลอดกาล จากนั้นฮากุโอะก็รับเธอเป็นศิษย์
เพื่อเป็นการระลึกถึงเหตุการณ์นี้ เรียวเนนได้เขียนบทกวีไว้ที่หลังกระจกเล็กๆ บานหนึ่งว่า
“ฉันเคยรับใช้จักรพรรดินีด้วยการเผากำยานอบเสื้อผ้าอันสวยงามให้มีกลิ่นหอม
เดี๋ยวนี้ ฉันเป็นนักบวชผู้ไร้เรือน ฉันนาบหน้าตัวเองด้วยเตารีดร้อนเพื่อให้ได้เข้ามาอยู่ในวัดเซน”

ก่อนที่เรียวเนนจะจากโลกนี้ไป เธอได้เขียนบทกวีขึ้นอีกบทหนึ่งว่า
“66 ครั้งที่ดวงตาคู่นี้เห็นภาพความเปลี่ยนแปลงของฤดูใบไม้ร่วง
ฉันได้พูดถึงความงามของแสงจันทร์เพียงพอแล้ว
ไม่ต้องถามถึงอีกต่อไป
เพียงฟังเสียงของต้นสนและซีดาร์ยามลมไม่พัด”

จากหนังสือ เนื้อเซน กระดูกเซน